Batı Trakya Türkleri Dayanışma Derneği Genel Başkanı Hasan Küçük, Prof. Dr. Kürşad Zorlu başkanlığında gerçekleştirilen Türk Dünyası Sivil Toplum Kuruluşları 1. İstişare Toplantısına katıldı.

Toplantı; Türk Dünyası'na gönül vermiş, bu alanda uzun yıllardır faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla gerçekleştirilmiş; ortak sorunlar, öncelikler ve geleceğe yönelik vizyon çerçevesinde derinlemesine istişareler yapılmıştır. Ayrıca, Türk Dünyası sivil toplum kuruluşları arasındaki iş birliğini kurumsallaştıracak, koordinasyonu güçlendirecek ve toplumsal kalkınma hedeflerine katkı sağlayacak yeni bir yol haritasının temelleri atılmıştır.

Toplantıya Genel Başkan Hasan Küçük’ün yanı sıra, TİKA Başkanı Serkan Kayalar, YTB Başkanı Abdullah Eren, Göç İdaresi Başkanı Hüseyin Kök, Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürü Mustafa İspirgil, Zeytinburnu Belediye Başkanı Ömer Arısoy ve Türk Dünyası’na yönelik faaliyet yürüten birçok STK başkanı ve yöneticisi katılım sağlamıştır.

Genel Başkan Hasan Küçük, toplantıda söz alarak, Türkiye’ye göç etmek zorunda kalan Türk Dünyası mensuplarının ikamet ve çalışma izinleri konusundaki görüşlerini paylaşmış ve Türkiye’de yaşayan Batı Trakya Türklerinin sorunları ile çözüm önerilerini içeren kapsamlı raporu sunmuştur.

13 Haziran 2025 Cuma günü ise Genel Başkan, Sağlık Bakanlığı’nda Halk Sağlığı Genel Müdürü Doç. Dr. Muhammed Emin Demirkol ile bir görüşme gerçekleştirmiş, Batı Trakya Türklerinin Türkiye’de karşılaştığı sağlık hizmetlerine erişim sorunlarını ve çözüm önerilerini detaylı biçimde aktarmıştır. Görüşmeyi takiben Aile Hekimliği Daire Başkanı Dr. Murat Ağırtaş ile konuya ilişkin teknik bir toplantı düzenlenmiş ve her iki yetkiliye de kapsamlı bir rapor sunulmuştur.

TÜRKİYE’DE YAŞAYAN BATI TRAKYA TÜRKLERİNİN SAĞLIK HİZMETLERİNE ERİŞİMDE YAŞADIĞI BAŞLICA SORUNLAR

Türkiye Cumhuriyeti ile tarihsel, kültürel ve hukuki bağları bulunan Batı Trakya Türkleri, Lozan Barış Antlaşması başta olmak üzere ikili antlaşmalar ile de Yunanistan’da ve anavatanda güvence altına alınan haklara sahiptir.

Türkiye ile olan güçlü tarihsel ilişkiler, etnik ve sosyal yakınlık, Batı Trakya Türklerinin Türk soylu statüsüyle tanımlanmasını ve bu çerçevede farklı kamu politikalarına tabi tutulmasını gerekli kılmaktadır ve bugüne kadar da buna özgü özel statü uygulamalarının bir kısmı uygulanmakta idi. Ancak son dönemde yürürlüğe giren çeşitli yasal ve idari uygulamalar, bu topluluğun Türkiye’deki yaşamını güçleştirmekte ve temel hizmetlere erişim hakkını sınırlandırmaktadır.

Özellikle sağlık hizmetlerine erişim alanında ortaya çıkan yapısal sorunlar, Batı Trakya Türklerinin toplumsal entegrasyonunu ve yaşam kalitesini doğrudan etkilemektedir:

a) Aile Hekimliği Sistemine Erişimde Yaşanan Kısıtlamalar:

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında çalışan, prim ödeyen ya da Türkiye’den emekli olan ancak bir nevi devlet politikası olarak Batı Trakya’nın boşaltılmaması ve iki ülke arasında çifte vatandaşlık antlaşması bulunmamasından dolayı Yunanistan vatandaşlığını muhafaza eden Batı Trakya Türklerinin aile hekimliği sisteminden çıkarılmaları, temel sağlık hizmetlerine erişim konusunda ciddi bir mağduriyet yaratmaktadır. Bahse konu bireyler, Türk soylu kimlikleri ve Türkiye’deki çalışma/emeklilik statüleri çerçevesinde sağlık hizmetlerinden faydalanma hakkına sahipken, uygulamada yabancı uyruklu bireylerle aynı statüde değerlendirilmeleri Lozan ile garantör devlet olan anavatanlarında bir şekilde mağdur edilmektedirler.

b) Geriye Dönük Kronik Hastalık Sebebiyle Sağlık Harcamalarının Karşılanmaması:

Batı Trakya Türklerinin kronik hastalıkları ya da uzun süreli tedavi gerektiren sağlık durumlarına ilişkin tedavi giderlerinin geriye dönük kronik hastalık sebebi ile SGK tarafından karşılanmaması da önemli bir sorun alanı oluşturmaktadır. Bu durum hem bireylerin sağlık hakkını sınırlamakta hem de ekonomik açıdan ek bir yük getirmektedir. Özellikle yaşlı ve emekli nüfus için bu uygulama, sosyal güvenlik sisteminin temel ilkeleriyle ters düşmektedir.

Ayrıca Sosyal Güvence sahibi hemşerilerimizin özel sağlık kuruluşlarına başvurularında 99… ile başlayan yabancı kimlik numaraları sisteme girildiğinde kurumlar bu hastaları daha önceden hastalıkları ile ilgili sistemde alınmış bir tanı var ise otomatikman bunları kronik hastalık statüsüne sokarak güvence kapsamı dışında değerlendirmekte ve ücret talep etmekteler. Bu da ciddi bir mağduriyet yaratmaktadır.

c) Yükseköğrenim Gören Öğrencilere Yönelik Sağlık Giderleri:

Türkiye’de üniversite eğitimi alan Batı Trakya Türkü öğrenciler, Türk soylu olmalarına rağmen "yabancı uyruklu öğrenci" statüsünde değerlendirilmekte; bu nedenle genel sağlık sigortasından faydalanamamakta ve özel sağlık sigortası yaptırmaya zorlanmaktadırlar. Bu durum, öğrenim hayatı süresince ciddi ekonomik zorluklara yol açmakta; ayrıca Türk yükseköğretim sisteminde fırsat eşitliği ilkesine gölge düşürmektedir.

12 Haziran 2025 Perşembe günü, İstanbul’da Ak Parti Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanlığı Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Kürşad Zorlu ile gerçekleştirilen görüşmede, aşağıda başlıkları sunulan diğer sorunlarıda içeren detaylı rapor da arz edilmiştir:

Rapor içeriğindeki konu başlıkları;

1.         Adres Tespiti ve Uzun Süreli Oturma İzinlerinin İptali,

2.         Adres Kayıtlarında Karşılaşılan Güçlükler

3.         Oturma İzni Yenileme Sürecinde Yaşanan Aksaklıklar

4.         Yüksek Öğrenimde Yaşanan Sorunlar

a)         Yükseköğrenim Harçları Konusunda Yaşanan Eşitsizlikler

b)         Denklik Belgesi Başvuru Sürecindeki Usul Çıkmazı

5. Taşınmaz Edinimi ve Tapu Uygulamalarında Yaşanan Sorunlar

a) 2012/12 Sayılı Genelge ve Tasfiye Uygulamaları

b) Döviz Alım Belgesi Zorunluluğu

c) Tapu Senetlerinde İsim Yazımı Uygulaması

d) 30 Nisan 2025 Tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

-           Yukarıda belirtilen hususlarda yasal ve idari düzenlemeler yapılması, Türkiye’de yaşayan Batı Trakya Türklerinin yaşadığı yapısal sorunların çözümü açısından elzemdir:

-           Batı Trakya Türklerinin adres kayıt işlemlerinin, yabancı uyruklulardan farklı ve ayrı bir statüde değerlendirilmesi,

-           Adres kaydı için tapu belgesi, kira kontratı veya ilgili adreste oturan bir kişinin muvafakat belgesinden birinin yeterli kabul edilmesi,

-           Türkiye’de fiilen ikamet edilmediği gerekçesiyle uzun süreli oturma izinlerinin iptal edilmesine yol açan uygulamalardan Batı Trakya Türklerinin muaf tutulması,

-           Oturma izni sahiplerinin adres değişikliği işlemlerinin kolaylaştırılması,

-           SGK kapsamındaki kişilerin sağlık hizmetlerinden kesintisiz yararlanmasının sağlanması ve geçmişe yönelik tedavi giderlerinin karşılanması,

-           Üniversite öğrenimi gören Batı Trakya Türklerinin, Türk vatandaşlarına uygulanan harç muafiyetlerinden faydalandırılması,

-           Üniversiteye kayıtta denklik sorununun giderilmesi için ilgili kurumlar nezdinde çözüm odaklı bir uygulama birliğinin sağlanması

-           Etabli belgesi dikkate alınarak taşınmaz tasfiye işlemlerinin durdurulması,

-           Döviz alım belgesi zorunluluğunun, Batı Trakya Türkleri için kaldırılması,

-           Tapu senetlerindeki isim güncellemelerinin, maliklerden ek bedel talep edilmeksizin gerçekleştirilmesi,

-           Yabancı uyruklulara uygulanan ek döner sermaye ve hizmet bedellerinden Batı Trakya Türklerinin muaf tutulması.

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Türkiye Cumhuriyeti ile tarihsel ve kültürel bağları derin olan, ayrıca Lozan ve ikili antlaşmalar ile garantör devlet politikası kapsamında değerlendirilmesi gereken Batı Trakya Türklerinin, kamu politikaları ve uygulamalarında genel yabancı uyruklularla aynı kategoride değerlendirilmesi, uzun vadede toplumsal bütünleşmeyi ve kamu kurumlarına güveni zedeleyebilecek sonuçlar doğurmaktadır.

Bu bağlamda, Etabli statüsü ve Türk soylu kimlikleri esas alınarak söz konusu topluluğun sağlık hizmetlerine erişimi başta olmak üzere temel kamu hizmetlerinden eşit ve diğer yabancı uyruklulardan ayrıcalıklı şekilde faydalanmalarını sağlayacak yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır.

Bu yönde atılacak adımlar, hem Türkiye’nin tarihi sorumluluklarının bir gereği olacak, hem de kardeşlik hukuku çerçevesinde sosyal adaletin tesisi açısından önemli bir kazanım sağlayacaktır.